2024ko Iruñerriko Mankomunitatearen txostena
Memoria de la Mancomunidad de la Comarca de Pamplona 2024

• Ingurumena
• / 
• Energia berriztagarrien sorkuntza

IM eta IZSAren energia-estrategia

2023an IM eta IZSAren Energia Estrategia (MANCOENER) onartu eta gero, 2024an zehar, IM eta IZSAren zerbitzuen trantsizio energetikoa defintzen duten ildoetan lan egiten jarraitu dugu, hiru helburu argi hauekin: 

• IM eta IZSAk sortutako energia berriztagarria biderkatzea, elektrikoa (fotovoltaikoa, hidraulikoa, etab.), termikoa (aerotermia, geotermia, hidrotermia, etab.) eta erregaiak (biometanoa).
• Energia-autosufizientzia. 2030ean autosufizientziaren % 90 gainditzeko asmo handiko helburua, sortutako energia modurik eraginkor eta efizienteenean aprobetxatuz.
• Estrategia honen kudeaketa adimenduna, energia-kudeaketarako sistema baten eta berrikuntzaren bidez (berrikuntza teknikoa eta soziala ere energiaren jardueran).

MANCOENER estrategiaren xedea da IMk eta IZSAk energia berriztagarria sortzeko dituzten instalazioen kopurua handitzea.

MATRIZE ENERGETIKOA

Estrategia honen elementu giltzarria gure matrize energetikotik deskarbonizatu batera igarotzea da, bertan sortutako energia askoz ere gehiago aprobetxatuko duen batera. Jarraian, lanaren oinarri-urtetik, 2021etik, 2024rako matrizea erakusten da.

Gainera, urtez urte energia berriztagarriek matrize horretan duten eginkizuna handitzen goaz, erakundearen energia berriztagarriko proiektuak garatzea eta elektrizitaterako eta gaserako jatorri berriztagarriko bermea duten energia erostea barne hartuta.

Energia berriztagarriaren bilakaera energia erostean

Energia berriztagarriaren bilakaera energia kontsumoan

 

ENERGIA BERRIZTAGARRIAK SORTZEA

IMk energia trantsizioan duen konpromisoa argi gelditzen da, horrenbestez, lehenago deskribatu den klima-konpromisotik eratorrita. Energia berriztagarrien alde egiteak aurrera egiten jarraitzen du eta ezartze-erritmo hobea lortzen. 

Proiektu berriztagarriak garatzeko bide bati heldu diogu, MANCOENERen jasota dagoen moduan. Egun, teknologia hauek ditugu operazioan:

- Energia hidroelektrikoa Urtasun, Eugi eta Egillorko zentraletan.

- Aratzuriko HUAn lohiak tratatzean eta Gongorako HHTZko zabortegian sortutako biogasa aprobetxatzea.

- Eguzki-energia fotovoltaikoa.

- Bero-ponpak aplikatzea.

Jarraian, IZSAk kudeatutako instalazioetan autokontsumitutako energiaren maila erakusten da, erakundearen instalazioetan sortzetik abiatuta:

 

Autokontsumitutako eta sarera isuritako energiaren bilakaera

APROBETXAMENDU HIDRAULIKOA

Bi zentral hidroelektrikok, Eugikoak eta Egillorkoak, energia ekoizten dute Eugiko urtegiko eta Artetako iturburuko ur-soberakinetatik, hurrenez hurren. Hirugarrenak, Urtasungoak, tratatzeko plantara ura sartzea baliatzen du, hau da, turbinak eragiten dira lehenbizi, eta, gero, tratatu egiten da kontsumitu ahal izateko.

Zentral hauek erabiltzen jarraitzen da eta beren ekoizpena ahal den guztia optimizatzen da, energia elektriko berriztagarria sortuz, dagokien jatorri berriztagarriko bermeekin. 2024 honetan, ia 23 milioi kWh energia sortu dira.

ARATZURIKO ARAZTEGIKO ETA GONGORAKO HIRI HONDAKINAK TRATATZEKO ZENTROKO BIOGASA 

Aratzurin hondakin urak araztuta sortzen diren lohien digestio anaerobioak eta Gongorako zabortegian utzitako hiri hondakinen materia organikoaren deskonposizioak sortzen dute biogasa. Biogas horrek % 50-60 arteko metano-kopurua du, batez beste, eta adierazitako tokietan dauden kogenerazio plantetan elektrizitatea eta beroa sortzeko erabiltzen dute.

Aratzuriko araztegiak kogenerazioko instalazio bat du. 2024 honetan, 18.376.470 kWh sortu ditu. 12.349.416 kWh elektrikoak izan dira, eta haietatik gehienak instalazioan bertan kontsumitu dira eta ia 2.000.000 sarera igorri dira eta merkatu elektrikoan saldu dira. Eta 6 milioi kWh baino gehiago berokoak izan dira, instalazioan bertan aprobetxatu direnak.

Gongorako HHTZren kasuan, 11 milioi kWH baino gehiago sortu ziren. Haietatik ia 9 milioi merkatu elektrikoan saldu ziren eta gainerakoa plantan bertan kontsumitu zen.

 

EGUZKI-ENERGIA FOTOVOLTAIKOA

MANCOENERen definitutako helburuetako ba ta da erakundeak energia berriztagarriak sortzeko duen ahalmena handitzea. 2019an, hain zuzen, eguzki-energia fotovoltaikoko proiektuak garatzen hasi zen, elektrizitatea sortzeko, bai erakundearen kontsumorako bai eta sarera igortzeko ere. 2024aren amaieran, bederatzi instalazio ditugu martxan: zazpi autokontsumo indibidualeko modalitatean, soberakinekin, bat soberakinik gabea eta zortzigarrena bakartua.

Egungo kokalekuak hauek dira:

Egillorko EUTE.

Agustindarren industrialdeko tailerra.

E. Leclerc supermerkatuko garbigunea (instalazio bakartua, biltegiratzearekin).

Eta Astrain, Muru Astrain, Olatz, Noain, Getze eta Zandioko EUPEak.

Jarraian, instalatutako potentziaren bilakaera (321 kW eta gehiago, egun) eta instalazioen kopurua (bederatzi guztira 2024a arte) ageri dira. 

Eguzki-energia fotovoltaikoko instalazioen bilakaera

Edateko Ura Ponpatzeko Estazioetan 2024an kokatutako eguzki-energia fotovoltaikoko instalazio berriak ezaugarri hauek ditu: 

KOKAPENA	Pp (kW)	Pn (unitarioa)	EKOIZ. (kWh/urte)	GEN vs KONS
ZANDIO-OTSAKAINGO EUPE	8,8 kWp	10,0 kWn	11.500 kWh	% 90

 

BERO-PONPA

IM eta IZSAren helburua da erregai fosilen bere eskaera guztiak ezabatzea. Emandako pausoetako bat da lehen zeuden gasolio eta gas natural bidezko galdarak kendu eta bero-ponpako sistemak kokatzea. Bero-ponpen teknologia desberdinak aplikatu dira, erregai fosilak kontsumitzea ekiditeko.

Energia elektrikotik abiatuta sorkuntza termikoko (beroa eta hotza) teknologia berriztagarri hau ezin hobeto hibridatu ahal da tokiko energia fotovoltaikoaren sorkuntzarekin. Egun, instalazio hauek ditugu:

Hidrotermia bero-ponparekin (panel fotovoltaikoek elikatuta) Egillorko EUTEn.

Aerotermia eta geotermia Salestarren egoitza berriko eraikinean.

Aerotermia instalazio berri bat kokatzen hastea SIMZen, egun dagoen gas galdara ordezteko.

 

JARDUNALDI ETA EKITALDIETAN PARTE HARTZEA

"Deskarbonizazio-estrategiak, bidaiarien hiriko eta hiriarteko garraioko kontratuetan" jardunaldian txostengile moduan parte hartu da. KPMGk antolatu du, Gasnam-Neutral Transportekin eta CONFEBUSekin elkarlanean, eta maiatzaren 16an egin da, KPMGk Madrilen, Torre de Cristalen, dituen bulegoetan. Parte hartu genuen saioan, hain zuzen, EHGa deskarbonizatzeko, erakundearen neutraltasun klimatikoa lortzeko plana eta zerbitzu horren ustiapenerako IZSAren azken baldintza-agiriaren xehetasunak deskribatu genituen.

Nafarroako Industria Fundazioaren Iraunkortasun Mahaia koordinatzen jarraitu da. Zehazki, fundazio horretan 20 enpresak baino gehiagok parte hartzen dute, iraunkortasunaren esparruan duten ezagutza partekatzen. 

Euskal Herriko Unibertsitateko "Tokiko energia-trantsizio baten erronkak eta aukerak" udako ikastaroan parte hartu genuen.

Urrian, "Energia eskubide moduan. Teoriatik praktikara" izenburuko mahai-ingurua dinamizatu zen, ENERGIA KOMUNITATEEN EUROPAKO III. BILTZARRAREN barnean.

Iruñeko 2030 Hiri Agendaren esparruan, urrian, "Erakunde publikoen bultzada energia-trantsiziorako. Oztopoak eta aukerak" mahai-inguruan parte hartu genuen.

 

LAGUNTZEN ETA DEIALDI PUBLIKOEN KUDEAKETA

UZIren zerbitzuko lankideekin batera, Uraren Suspertze, Eraldatze eta Erresilientzia Planaren 2. edizioan aurkeztu den memoria egiten lagundu dugu, hainbat neurri barne hartuta, hala nola drainatze iraunkorreko sistema eta instalazio fotovoltaikoak. 

 

EUROPAKO PROIEKTUAK

STARDUST. Proiektu hau amaitzeko beharrezkoa den kudeaketa egiten jarraitu da. Zehazki, haren hirugarren justifikazioa egin da eta proiektuari lotuta ezarritako neurriak monitorizatu dira, adibidez, Egillorko EUTEn fotovoltaikoarekin hibridatutako hidrotermikoa eta EHGaren 9. linea, linea elektrikoa. 2024an zehar, proiektua eta justifikazioa amaitu da.

Carma H2. Proiektua abian egonda, 2024an martxan jarri eta ekintza desberdinen jarraipena egin besterik ez zen egin behar izan, Aratzuriko HUAn egingo den pilotua ezartzeko planta prestatzeko. 

Zero Carbon Infraestructure. Nafarroako Gobernuaren proiektua, Interreg Europe programaren barnean. Helburua da garraioaren deskarbonizazioa eta mugikortasun iraunkorreko politikak, estrategiak eta planak hobetzea. Bertako ‘StakeHolder’ moduan parte hartzen ari gara haiekin, bi jardunbide egoki aurkeztu dira eta 2024an zehar lagun egin zaie Study Visitsetan, ezagutza eskuratzeko eta gure jardunbide egokiei zabalkundea emateko.

Plan4CET. lmproving Clean Energy Transition planning at local and regional level. Kasu honetan, EBko Life-2022-CET programaren barnean eta bai Nafarroako Gobernuarekin ere, proiektuaren lider moduan, eta gure parte hartzea tokiko agente nabarmen moduan. PLAN4CET egitasmoaren helburu nagusia da EBko eskualdeei eta hiriei babesa ematea energia garbi bateranzko trantsizioan, plangintzako prozesuak eta ikuspegiak hobetuz tokiko eta eskualdeko mailan (barne hartuta tokiko eta eskualdeko mailan erakunde-lankidetza sustatzea eta hobetzea, eta tokiko eta eskualdeko mailan elkarlan sektoriala sustatu eta hobetzea). Proiektuaren emaitza nagusiak hauek izango dira:

- Energia garbi baterako trantsiziorako eskualdeko eta tokiko estrategiak eta planak.

- Plangintzarako tresnak eta metodologiak.

- Babes eta laguntza pertsonalizatuak udalerriei eta eskualdeei.