2024ko Iruñerriko Mankomunitatearen txostena
Memoria de la Mancomunidad de la Comarca de Pamplona 2024

• Urteko kontuak
• / 
• Kudeaketa txostena

1.- Taldearen egoeraren eta negozioen bilakaera

Mankomunitateko Batzar Nagusiak 2017-2030 aldirako ezarri zuen Plan Estrategikoak eta haren ondoriozko Urteko Kudeaketa Planak jasotzen duena betetzera bideratuta egon da Taldeak 2024ko ekitaldian gauzatu duen kudeaketa.

Zehazkiago, gure jarduera nagusietako bakoitzaren garapena ezaugarritu duten bereizgarriak hauek izan dira:

Uraren Ziklo Integrala

• Hornidura

Urteko ur-ekoizpena 28.876.753 m³-koa izan da, 2023koa baino % 0,21 txikiagoa eta azken bost urteetako batezbestekoa baino % 3,98 txikiagoa.

Mende honetan igaro ditugun urte guztietan ekoizpen baxuena da, eta hala gertatu den bigarren urtea izan da. Aurreko urtean bezala, alderdi nabarmenena izan da ekoizpena asko jaistea irailean, izan genituen euri zakarrengatik, udako kontsumo ohikoak amaitzea aurreratu baitzuten.

Ur-ekoizpen handiena uztaileko azken astean erregistratu zen, Iruñerrian izan genituen tenperatura beroekin batera. Zehazki, kontsumo handieneko eguna uztailaren 31 izan zen, asteazkena, 118.842 m³-rekin. Ur-ekoizpen txikiena, aldiz, Aste Santuan izan zen. Hain zuzen, ur-kontsumo txikieneko eguna martxoaren 31 izan zen, igandea, 50.064 m³-rekin.

Eugin, prezipitazio metatua 1.412 mm-koa izan da, aurreko 15 urteetako batezbestekoa baino % 5,2 txikiagoa. Urtarril, apiril eta azaroko prezipitazio baxuak nabarmendu behar dira, eta otsail, irail, urri eta abenduko prezipitazio altuak.

Urtean zehar, uraren jatorria hau izan zen: Egillor % 28,7 (8.315.530 m³), Tebas % 30,6 (8.858.624 m³) eta Urtasun % 40,1 (11.702.599 m³).

2024an, ur-ekoizpenari dagokion alderdi esanguratsuena izan da 2+1 ustiapen-eredua lanean aritu izana bigarren urtez jarraian, hau da, urte osoan soil-soilik edateko uren 2 araztegirekin lan egitea eta hirugarrena erreserban uztea. Lanean aritzen diren bi araztegiren ustiapen-eredu hau, 2022a arte, azaro eta maiatz arteko aldirako baino ez zen erabili izan Iruñerrian (Urtasungo eta Egillorko plantak), ekainetik urrira hirugarren planta (Tebas) jartzen baitzen martxan, udako hornidura osatzeko.

Eredu berriarekin, ekain eta urri artean Urtasungo EUTErekin eta Tebasko EUTErekin lan egiten da, eta Egillorko EUTE erreserban gelditzen da. Udako eredu honekin eskualdea hornitzeko sistema askoz ere sendoagoa lortzen dugu, eta Artetako iturburuaren emariak, txikitzen joaten diren emariak, bazter utz ditzakegu eta, gainera, Udarbe ibaian emari ekologikoa bermatu ahal dugu, izan ere, sarritan oso balio baxuetan gelditzen baitzen, agorraldi bete-betean iturburuaren % 80 inguru hartzean.

Beste alde batetik, ustiapen-sistema honekin, gainera, giza baliabideak eta baliabide teknikoak optimizatzea lortzen da, edateko uren bi araztegitan biltzean jarduna.

Hornikuntzaren konfigurazioan egindako aldaketaren ondoren, eta uraren izaera, jatorri eta tenperatura desberdinaren ondorioz, urtearen zati handi batean Artetako ura jasotzen duten lekuetan bizi diren pertsonek (Oltza Zendea, Etxauribar, Ollaran, Goñerri, Barañain, Zizur…) baliteke aldaketaren bat sumatzea ezaugarri organoleptikoetan (zaporea eta usaina), baina ez da inolako aldaketarik izaten uraren kalitatean. IMren Kalitatearen Kontroleko sailaren laborategian etengabe egiten diren analisiek, ENAC Akreditazio Erakunde Nazionalak akreditatutakoek, ziurtatzen dute, beti bezala, osasun-irizpide guztiak betetzen direla, bai fisiko-kimikoak eta mikrobiologikoak eta bai legeriak exijitutako osasungarritasunekoak ere.

Konfigurazio berri honekin, Tebasko EUTE martxan jartzea eta Egillorko EUTE gelditzea programatutakoaren arabera egin zen 2024an: maiatzaren 28an. Azaroaren 5ean berriro martxan jarri zen Egillorko EUTE eta Tebaskoa gelditu egin zen. Aipagarria da 2024an Tebasko EUTEk errekorra izan zuela martxan eman zituen egunei zegokienez, 162 egunean aritu zen lanean, eta bai tratatutako ur-bolumenari zegokionez ere, 8.858.624 m³-rekin. Tebasko EUTEk beste EUTE batek baino ur gehiago ekoitzi zuen aurreneko aldia izan zen, kasu honetan, Egillorko EUTEk baino gehiago.

2+1 ustiapen-eredu hau martxan jartzeko, hornidura-sarea egokitu behar izan zen 2023an. Hain zuzen, teknikaren eta antolaketaren aldetik erronka izan ziren obra hauek nabarmendu behar dira: ponpaketa berria egitea Egillor DEAPetik, Etxauriko linea, Egillorko DEAPera, Olloko linea, eta balbula erregulatzaileak ezartzea hego-arteriako 10 sektore kritikotan. Egun, proiektu- eta obra-fasean daude zenbait berrikuntza, hala nola Zuastiko linearen edukiera handitzea eta Tebasko EUTEko ur-biltegia handitzea, hornikuntza-sistemari sendotasun handiagoa ekarriko dioten jarduketak, hain zuzen.

Aipatu behar da 2024ean ez zela gorabehera aipagarririk gertatu ez ikuspegi hidraulikotik ez eta uraren kalitateari dagokionez ere, planten aldaketarekin lotuta.

Hornidura-sarearen ustiapen-emaitzak direla-eta, adierazi behar da erregistratu gabeko uraren adierazlea, 2024koa, % 9,8koa izan dela (2.834.733 m³). Azken urteetakoaren oso antzekoa da eta termino absolutuetan erregistratutako balio onena.

Sareak kudeatzean gauzatu diren ekintza nagusiak egiten jarraitu da, adibidez: sektorizazioa, erregistratu gabeko ura sektore dinamikoen arabera lortzea, datuak aztertzeko tresna berriei esker, ur-ihesak bilatzeko teknologia berriak martxan jartzea, zerbitzuaren presioa murriztea, emari-neurgailuak berritzea haien fidagarritasuna hobetzeko eta ur-ihesak konpontzea.

Nabarmendu behar da urtean zehar kalibre handiko kontagailuz hornitzea eta haien teleirakurketa egiteko zerbitzua lizitatu dela, IM eta IZSAren Plan Estrategikoarekin bat etorrita. Erronka da ur-kontagailuen teleirakurketa sarearen eraginkortasuneko kudeaketa aurreratu batekin integratzea eta erabiltzaileekiko berehalako harreman-lotura izatea.

Aurreneko fase honetan, 2.594 kontagailuren teleirakurketari heltzea aurreikusten da. Kontagailu guztien % 1,5 dira gutxi gorabehera, nahiz eta kontsumo osoaren % 20 ordezkatzen duten. Berritzeak jasotzen du kontagailuen metrologia hobetzea, eta horrek, aldi berean, sarearen kontrolaren eraginkortasuna hobetuko du eta gaitasun hidrauliko handiagoa ekarriko du. Halaber, teleirakurketak hobekuntzak ahalbidetzen ditu eta bai uraren azken kontsumitzailearentzako balio erantsia ere, hala nola gardentasun handiagoa harekiko eta zerbitzu berriak ematea, adibidez, kontsumoak ikustea, ur-ihesen kontrola instalazioetan eta kontsumo anomaloak detektatzea. Jarduketa hau Nafarroako Ur Digitala (ADNa) proiektuaren barnean dago, lehiaketa-konkurrentziako dirulaguntzen lehen deialdiaren barnean (2022) onuradunetako bat izan baita, Uraren Ziklo Integralaren eraginkortasuna hobetzeko proiektuak gauzatzeko (ESEPE Suspertze eta Eraldaketa Ekonomikorako Proiektu Estrategikoa, Uraren Zikloaren Digitalizazioa), TED/934/2022 Agindua.

Kalitatearen kontrola

Horniduraren Kalitatea Kontrolatzeko Laborategian urtean zehar egindako kontrolak 111.917 parametro izan dira, 6.704 lagini zegozkionak. Nabarmen handitu da bai laginen kopurua eta bai parametroena ere, kontsumoko urei buruzko 3/2023 Errege Dekretua betetzeko. Hornidura-sarea kontrolatzeari dagokion informazioa Kontsumoko Uren Informazio Nazionalerako Sisteman inplementatu da (SINAC).

Gorabeherei dagokienez, ohikoenak kontsumo baxuko sareko zenbait tokitan klororik ezarekin lotutakoak izan dira, eta ondoren gorabehera mikrobiologikoak egon dira. Aztertutako laginen % 16k 0.2 mg/l baino baxuagoa zen kloro-kontzentrazioa zuten, nahiz eta laginen % 9 baino ez ziren 0.1 mg/l baino baxuagoa zutenak. 2024 hau izan da, 3/2023 Errege Dekretuaren arabera, Errutinazko kontrola modu orokortuan egin den aurreneko urtea, eta, hortaz, jarraipena oso zorrotza izan da. 2023an baino 459 kloro-analisi gehiago egin dira.

Beste alde batetik, kontsumoko uren araudi-esparru berriaren (3/2023 Errege Dekretua) ondorioz parametro berrien jarraipena eta kontrola egiten jarraitzen da, fitosanitarioak aztertzeko nagusiki (herbizidak) eta desinfekzioko azpiproduktuak (azido haloazetikoak). IZSAko Horniduraren Kontroleko laborategiak ENACen akreditazioa lortu du 2024an.

Uraren Osasun Plana

Uraren Osasun Plana hedatzen jarraitu da, 2013an egindako diagnostikoko arrisku adierazgarriak minimizatuta. Urtean zehar egindako mugarri garrantzitsu hauek nabarmendu behar dira:

- Urtasungo EUTE berritzeko III. fasea amaitu da. Hain zuzen, erreaktiboen aretoa berritu da eta ozono bidezko tratamendu berria kokatu da (tratamendu aurreratua).

- Materialek kontsumoko uraren kalitatean duten eragina aztertzen jarraitzen da, ezarrita dauden kontrol-guneetan. Ez da alde esanguratsurik ikusten aurreko urteekiko.

- Dauden berunezko harguneak kentzeko plangintza egin da.

- Egillorko-Etxauriko lineako birklorazioaren jarraipena egin da udako egoerarako.

- Larraiozko klorazioaren jarraipena egin da.

- Dauden klorazio automatikoetan kloratoak eratzeari jarraipena egin zaio.

- Uraren Osasun Plana eguneratu da, 2024ko errebisioa eginda.

Hornidurako obrak tokiko erakundeetan, barnean sartu beharrekoak

- Usi herria (Txulapain) hornidura-sarean sartu da.

- Zandio eta Otsakain (Olaibar) hornidura-sarean sartu dira.

- Garruesko horniduraren obrak hasi dira (Ezkabarte).

- Lakidain eta Gongora herrietarako (Aranguren) eta Agorretarako (Esteribar) oroitidazkiak egin dira.

• Saneamendua eta arazketa

Aratzuriko HUA

Aratzuriko HUAn, hondakin-ur influientearen bolumena 2024an 37.662.407 m³ izan da, azken bost urteetako batezbestekoa baino % 8 handiagoa, publiometria handiago baten ondorioz, euri-uren isurketen ekarpen handiago baten eraginez. Urteko batez besteko karga kutsatzailea 510.878 biztanle baliokidekoa izan da, aurreko urtekoaren oso antzekoa.

5.591.712 Nm³ biogas sortu dira, azken bost urteetako batezbestekoa baino % 2,3 gutxiago. Biogasa erregai moduan erabilita energia elektrikoa ekoiztea horrekin bat etorri da: urria bitartean % 98,2ko autokontsumoa lortu da, aurreko urteko erregistroa baino handiagoa, orduan % 95ekoa izan baitzen.

Arazketaren errendimendu handiei eutsi zaie gai organikoetan eta nutrienteetan, eta, hortaz, Ebroko Ur Konfederazioak ezartzen dituen isurtze-mugak bete dira. Fosforo totalaren kasuan, errendimendua nabarmen jaitsi da, eta isurketako balio mugaren eguneko ez-betetzeak handitzea ekarri du horrek.

Urte amaieran, MOAMBINITRO proiektuari heldu zaio, kanpoko agente batekin. Hain zuzen ere, helburua da hirugarren mailako tratamendua optimizatzea, hasiera batean nitrogenoa kentzean eta ondoren fosforoa kentzean. Analisi-profilak zabalduko dira, tratamenduaren aldagai fisiko-kimikoak hedatzeko, eta likore mistoaren egoeraren aldian behingo determinazioa egingo da, barne hartuta prozesuan inplikatutako bakterio-multzoen sekuentziazio genomikoa.

Halaber, urte amaieran, MAGNEDAR proiektua hasi da. Lohia deshidratatzeko ur-korrontean, fosforoa estruvita moduan berreskuratzeko instalazio bat abian jartzean datza, gero ongarri moduan erabiltzeko.

Beste alde batetik, indarreko araudian adierazitako substantzia arriskutsuen presentzia aztertzeko Aratzuriko HUAn ohiko jarraipena egin da, kanpoko kontrol-entseguen bidez, bai instalazioetan sartzen den uraren laginetan eta bai bertatik irteten denaren laginetan. Emaitzak ohikoak izan dira, aldaketa esanguratsurik gabe.

Aipatzekoa da 2024an, etorkizuneko laugarren mailako tratamenduko substantzia gidari adierazleei jarraipena egiten hasi garela baloratu dira, hiriko hondakin-uren tratamendurako zuzentarau berrian jasotakoei. Xedea da prozesuaren adierazle moduan balioko diguten substantziak identifikatzea. Tratatutako uretan, arauan proposatutako zenbait sendagai detektatu dira, eta hurrengo urteetan haien jarraipenari eutsiko zaio.

Tokiko HUAk

Ezarrita dagoen tokiko arazketa-sistemen kalitatea kontrolatzeko planari eutsi zaio, arazketa-sistemek behar bezala funtzionatzen dutela ziurtatzeko eta isurketa-baimenetan ezarrita dauden isurketa-mugak kontrolatzeko.

Urtean zehar, tokiko hondakin-uren araztegiek ongi funtzionatu dute. Ezarrita dauden kontrol-guneetan egin da ikuskatzea eta laginak hartzea. Elementu elektromekanikoak dituzten hondakin-uretarako araztegien kasuan, kontrol handiagoa egiten da, arazketa-etapa desberdinen errendimendua egiaztatzeko. HUA horietan beretan, isurketa-baimen desberdinetan eskatutako parametroen betetze globala ikusi da.

Ubaniko HUA, urteko aurreneko seihilekoan bigarren mailako tratamendua handitu eta gero, kontrolpean dagoela ulertzen da, kalitatearen kontroleko, arazketaren errendimenduko eta efluentearen kalitateko ikuspuntutik. Egun, elementu elektromekanikoak dituzten 9 HUA txiki ditugu.

Industria-isurketen kontrola

Ezarrita dagoen industria-isurketen kontrola egiteko planari eutsi zaio, saneamendu-sareek eta arazketa-sistemek (Aratzuriko HUA eta tokiko araztegi txikiak) ongi funtzionatzen dutela ziurtatzeko. Plan horretan, ekoizpen-prozesuak ikuskatzen dira eta industria-uraren laginak hartzen dira, bai inplikatutako industrietan, bai eta eskualdeko sareko hustubide nagusietan eta industrialdeetan ere. Horrez gain, aholkularitza-lanak egiten dira arazketaren, isurketen kontrolaren eta laginak hartzearen gaian.

2024an zehar, guztira, parametroen 10.108 kontrol egin dira, 826 lagini dagozkienak. Lanaren ohiko bolumenari eutsi zaio, ezarrita zegoen plangintza betetze aldera.

Saneamendu eta Arazketa Plana

2021-2024 aldirako III. Saneamendu eta Arazketa Plana betetzeko lantaldearen lanak jarraitzen du. Bertan, hain zuzen, saneamenduaren eta arazketaren gaian hurrengo urteetan gauzatu beharreko lan-ildo nagusiak jasotzen dira. Plana 2017-2030 aldirako Plan Estrategikoaren barnean kokatu da, eta jarduketa garrantzitsuenak izango dira tokiko arazketan hobekuntzak egitea, jarduketak egitea Aratzuriko HUAn eta kolektore berriak egitea.

Beriaindik Olkotzerako kolektorea edo hodi biltzailea egin da, eta horrek ahalbidetu du Olkotz, Muru Artederreta, Biurrun, Tebas eta Campanasko hobi septikoak eraistea, herri horietako hondakin-urak Aratzuriko HUAn tratatzeko. Berriobeitiko hodi biltzailea ere egin zen, eta horrek ekarri zuen Elkarte, Ballariain, Berriogoiti eta Berriobeitiko hobi septikoak kentzea. Kolektorea zabaldu zen, Berriobeitiko industrialderaino emateko zerbitzua.

Lehenago adierazi den moduan, maiatzean abian jarri zen Ubaniko HUAko tratamendu biologikoa, eta horrek ekarri du nabarmen hobetzea efluentearen kalitatea.

Beraskoaingo hobia, Zarikiegiko hustubidea eta Uharteko C-2 hodi biltzailea hobetzeko proiektuen garapenak aurrera jarraitzen du, eta bai Oteitza-Larrageta-Añezkarkoenak ere. Hain zuzen, hurrengo planaren zati izango dira.

Aratzuriko HUAko obrekin lotuta, aipagarriena izan da lohiak eguzkitan lehortzeko proiektua egin izana eta lizitaziorako ingurumen-izapidetzeak hasi izana. Aurreikusita dago 2026an gauzatzea. Tratamendu biologikoaren aurreko alibio-uhatea ere ordeztu da eta 4. urmaeleko emari-neurgailua.

2025eko aurreneko hilabeteetarako, Saneamendu eta Arazketarako IV. Plana (2025-2028) onartuko da, berrikusten amaitu eta gero. Beste erronka estrategiko batzuen artean, Hondakin Urak Tratatzeko Zuzentarau berriari helduko dio, 2024aren amaieran onartuari. Egun, Estatuko legeriarako transposizio-fasean dago. Kontuan hartu behar da hainbat gaitan duen ikuspegia, adibidez: alibioen edo gainezka egiten dutenen tratamendua, mikrokutsatzaileak, BEGen isuri edo emisioak, autosufizientzia energetikoa eta lohien ekonomia zirkularra. Indarrean dagoen jabari publiko hidraulikoaren araudia ere aintzat hartu beharrekoa da, euri-uren kudeaketari eragiten baitio.

• Ibai Parkea

2024an Ibai Parkea mantentzeko egin ohi diren jarduerak egin dira, bai hiri-ingurunean bai eta landa-ingurunean ere, eta mantentze-lanak eta zerbitzua era egokian garatu dira.

Uraldiekin lotuta, 2024an bi erregistratu ziren: bat ohiz kanpokoa izan zen, otsailean, eta bestea arrunta, abenduan.

- Lehenbizikoak kalteak eragin zituen bide-zoruan, Oltzako udal-barrutian. Apirilean konpondu ziren kalte horiek, eta, gainera, garbiketa-lanak, zaborrak biltzekoak eta altzariak berritzekoak egin behar izan ziren.

- Bigarrengoa, arrunta, abenduan gertatu zen. Ez zuen kalterik eragin pasealekuan, nahiz eta Elortz ibaiaren emaria handitzeak garraiaketa txikiak eragin zituen bideko-zoruan, Galarko udal-barrutian, Ezkirozko baratzeen parean.

Urtarrila eta otsaila baliatu dira hainbat lan egiteko: inausketa-lanak, landatzeak eta hutsuneak ordezkatzea, putzuak errepasatzea, garbiketa orokorra egitea udazkeneko hostoak erori ondoren, hainbat gorabeheratan hautsitakoak konpontzea, adibidez, Arreko Hirutasuneko Zubiko zubi-begia garbitzea, erabat buxatuta baitzegoen Ultzama ibaiko urak herrestan eramandako enborrak eta adarrak pilatuta zeudelako.

Ibai Parkeko fauna aztertzen jarraitzen da. Hain zuzen ere, arreta berezia jarri da alderdi hauetan: Asiako liztortzarraren presentzia, habia-kutxak jartzea apo-hontzentzako eta jarraipena egitea kastore europarrari, Arga eta Ultzama ibaiertzetako zuhaitzetan dituen ondorioengatik. Zehazki, kalte gehien erregistratu dituzten udalerriak Atarrabia, Uharte, Barañain eta Ezkabarte izan dira.

Apiril, maiatz eta ekainean, ibai-parkeko belarra mozteko lanak egiten jarraitu da. Denbora gehien eskatzen duen lana izan da, kontuan izanda, gainera, udaberria oso euritsua izan dela. Txakurrak aske ibiltzeko guneei errepaso orokor bat eman zaie, berariazko zakarrontziak kokatuta, eta arratoientzako zepoak jarri dira Orikaingo hondartza edo eremuan. Martiket-Atarrabiako gunean kokatutako plaza txiki bat ere birgaitu da.

Bandalismo-arazoak egoten jarraitzen du, nagusiki bainugeletan. Maiatzaren hasieran, gainera, Burlatako Intxaurdiaren ingurunean, kable-lapurreta bat gertatu zen, eta berehala jarri zen berriro.

Horrez gain, Burlatako Udalarekin elkarlanean ari gara Intxaurdiko lubeta kentzeko (atzeraemangunea) proiektua idazten ari baita, proiektua abuztuan itxi eta obrak 2024aren amaieran hasteko helburua izanda.

Ibai Parkean egindako obrak direla-eta, hauek nabarmendu behar dira:

- Irailean eta urrian, bioingeniaritzako lanak egin ziren Arga ibaiaren ertzetan, Uhartekok udal-barrutian. Rebutozarko baratzeen parean, zenbait zati lehengoratu zituzten, krainer hormak eginda, eta harri-lubeta konpondu zen Ugarrandia etorbidean, kirol-instalazioen ondoan, dagoen beheko igarobidean.

Eraikuntza-lan horiek egin bitartean, Nekazaritza eta Basogintzako Eskolako ikasleek bisita egin zuten, bioingeniaritzako teknika horiek in situ ikusteko. Obra horiek Nafarroako Gobernuko Ingurumeneko Departamentuaren dirulaguntza eduki zuten, 15.148,41 eurokoa.

- Azaroan eta abenduan, Elortz ibaiaren ertzak lehengoratzeko lanak egin ziren, Galarko udal-barrutian. Zehazki, Ezkiroztik urari beheiti, Quiñones inguruan, eta Getzeko zubitik urari beheiti, Sotoaldea inguruan, egin ziren. Europar Batasunak NextGenerationEU funtsen bidez finantzatutako  Suspertze, Eraldatze eta Erresilientzia Planetik etorritako diruarekin finantzatu ziren bi obra horiek, eta eraikuntza-lanak gauzatzeko zenbatekoa 160.000 eurokoa izan zen.

- Ibero eta Etxauri artean Ibai Parkea handitzeko obrak Mariezcurrena enpresari esleitu zitzaizkion, eta 2025eko urtarrilean hasiko dira.

- Ibai Parkea Noaingo udal-barrutian handitzeko proiektua idazten amaitzen ari da.

- Hainbat eragilerekin elkarlanean aritu gara (udalak eta ikastetxeak), ibai-ingurunearen gaineko sentsibilizazioa eta garbiketa lantzeko jardueretan.

Azkenik, 2024an, Ibai Parkearekin lotutako ondare-erantzukizuneko sei erreklamazio erregistratu ziren. 

Hiri-hondakinen bilketa eta tratamendua

• Etxeko hondakinen bilketa

2024an sortu ziren etxeko eta merkataritzako hondakinen kantitatea 148.264 tonakoa izan zen, 2023ko kantitatea baino % 2,8 handiagoa (144.271 tona). Aurreko bi urteetan sortu ziren hondakin-kantitateen aldean, pitin bat emendatu dela ikusten da.

• Gainerakoen edo errefusaren frakzioa

Gainerakoen edo errefusaren frakzioan, 64.031 tona bildu ziren, 2023an bildu ziren 62.863 tonen aldean. Horrenbestez, % 1,9 gehiago izan zen, eta, oro har, hondakin gehiago sortu izanaren ildotik joan zen eta horrekin bat etorri zen. Aurreko urteetan izan ziren murrizketek ez zuten jarraipenik izan, Edukiontzietarako Sarbidea Kontrolatzeko Sistemaren (ESKS) IV. blokea ezartzea 2025eko udaberrira atzeratu zelako. Edonola ere, frakzio honetan bildutako hondakinen kantitateak 2020an bildu zena baino % 23,2 txikiagoa izaten jarraitzen du, ESKS sistema hori ezartzen hasi aurreko urtean.

• Hondakinen gaikako bilketa

84.233 tona bildu ziren bereiz, sortutako hondakin guztien % 56,80. 2023an, 81.409 tona izan ziren, hondakin guztien % 56,40. Gaikako bilketaren portzentajea aurreko urtekoaren antzekoa izan zen, eta, horrenbestez, 7/2022 Legean (Hondakin eta lurzoru kutsatuei buruzkoa, ekonomia zirkular baterako) udal-hondakinak bereiz biltzearen gainean dauden helburuak lortzeko bidea eman zuen (gutxienez, udal-hondakinen % 50 2035ean). Gaikako bilketaren balio horiek % 60tik gorakoak izan ziren ESKS sistema abian dagoen tokietan.

• Paper-bilketa

2024an, 20.226 tona paper eta kartoi bildu ziren edukiontzietan, 2023an bildu zena baino % 2,05 gehiago (19.819 tona). Sortutako paper guztiaren % 71,4 izan zen hori, eta atez ate bildutako merkataritzako kartoiarekin batera, berreskuratzea % 75,17ra heldu zen.

Edukiontzietarako Sarbidea Kontrolatzeko Sistema ezartzen hasi zenetik, edukiontzietan papera eta kartoia biltzea % 19,7 emendatu da, 2020 eta 2024 artean. Edukiontzietarako Sarbidea Kontrolatzeko Sistema duten eremuetan papera eta kartoia bereiz botatzea handitu delako emendatu da papera eta kartoia berreskuratzea handitzea; izan ere, sistema hori duten eremuetan % 77,2ko berreskuratze-portzentajeak lortzen dira, eta sistema hori ez duten eremuetan % 65,3ko ehunekoak dituzte.

• Ontzien bilketa

15.758 tona ontzi bildu ziren, 2023an bildu ziren 14.525 tonen aldean, % 8,5 gehiago. Edukiontzi horian bildutako materialen emendatze-joerak jarraipena izan zuen, horrenbestez; Edukiontzietarako Sarbidea Kontrolatzeko Sistema ezarri denetik % 59,4 handitu baita.

2024an jasotako ontzien eta materialen ehunekoa % 49,6 izan zen: % 50,6 Edukiontzietarako Sarbidea Kontrolatzeko Sistema duten tokietan, eta % 47,1 sistema hori ez duten tokietan.

• Arropa-bilketa

Edukiontzietan bereiz bildutako arropari dagokionez, 1.572 tona izan ziren, 2023an bildu zirenak baino % 5,3 gehiago (orduan 1.493 tona izan ziren). 2020ko martxoan hasi zen goranzko joerak jarraipena izan zuen, hortaz.

Edukiontzietan egiten den arropa-bilketa horrez gain, tamaina handikoak biltzean jasotzen da arropa eta bai garbiguneetan ere, eta, hortaz, 2024an guztira bildutako arroparen kantitatea 1.968,21 tona izan zen, 2023an baino % 3,4 gehiago (orduan 1.903,24 tona izan ziren).

• Beiraren bilketa

Edukiontzietan egiten den beira-bilketari dagokionez, kantitatea 2023koaren antzekoa izan zen, 9.071 tona bildu baitziren. Ostalaritzan bildutako beirarekin batera (1.200 tona), 2024an sortutako beiraren % 76,5 berreskuratzea lortu zen, eta, beraz, ontzietarako eta hondakinetarako 1055/2022 Errege Dekretuan 2025erako ezarrita dagoen helburua bete zen.

• Tamaina handikoen bilketa

Emausko Trapuketariek egiten duten tamaina handikoen bilketa gorabeherarik gabe egin zen urte osoan. 2024an, zerbitzu honetatik eta beste bilketa batzuetatik heldutako tamaina handikoen 3.885 tona jaso ziren, 2023an bildu ziren 3.662 tonen aldean. Horrek esan nahi du % 6 gehiago izan zirela, eta, gainera, azken sei urteetan jasotako kantitate handienak. Nabarmendu behar da bildutako material guztien % 78 (pisuan) berrerabili edo berreskuratu egin zirela.

• Merkataritzako bilketa

Merkataritzakoa den bilketari dagokionez, Iruñeko Alde Zaharreko ostalaritza-establezimenduetan egiten diren kartoi- eta beira-bilketak % 6 eta % 3,9 jaitsi ziren hurrenez hurren 2023ko kantitateen aldean, nahiz eta 2022ko balioen gainetik mantendu ziren. Bildutako merkataritzako paper- eta kartoi-bilketetan (815,91 tona), Landaben industrialdean atez ate bildutako merkataritzako papera-kartoia zenbatu zen (2024ko azaroan abian jarri zen esperientzia pilotua).

• Bio-hondakinen kudeaketa

2024an, 28.444 tona bio-hondakin bildu ziren, sortutako guztiaren % 46,28: 8.131 tona hondakin berde, 16.222 tona gai organiko eta 4.091 tona etxeko eta auzoko konpostajean. Berreskuratze-ratioa % 43,3ra jaitsiko litzateke, gaizki sailkaturiko hondakinak kenduko bagenitu, nagusiki edukiontzi marroietan agertzen diren hondakinak.

Bio-hondakinak berreskuratzeari dagokionez, etxeko eta auzoko konpostajean, gai organikoak edukiontzietan gaika biltzean eta hondakin berdeak kudeatzean lan egiten jarraitzen dugu. Landa-eremuan, hondakin organikoak in situ edo bertan kudeatzeko politikak jarraipena du, eta, gainera, bere garaian hondakin organikoak biltzeko 5. edukiontzia jarri zen baina orain erabilera hori egokia ez izateaz gain ingurumen-kostu handia duela ulertu den landa-herrietara zabaldu da.

• Etxeko eta auzoko konpostajea/Hondakin berdeak metatzeko eta birrintzeko guneak

2024aren amaieran, etxeko konpostajerako programan izena emandakoak 3.587 familia ziren, hondakinak beren kasa kudeatzeko kategorian (konposta pilan egitea, oiloei edo beste animalia batzuei ematea janari-hondarrak) erregistratuta dauden 792 familiez gain. Kopuru horri auzoko konpostajerako 78 guneak gehitu behar zaizkio: 786 familia dira beren hondakinak konpostaje deszentralizatuaren bidez kudeatzen dituztenak.

Familia horiei guztiei jarraipena egiteko eta aholkularitza emateko, 2024an, 550 dei telefoniko egin ziren, eta 329 bisita, etxebizitzetara. Era berean, 4 buletin banatu zirne. Buletin horretan, konpostaje-prozesuari buruzko informazioa eta horrekin lotuta interesekoa izan daitekeen informazioa helarazten zaie parte-hartzaile guztiei.

Aurretik aipatu diren parte-hartzaile horiek guztiak aintzat hartuta, kalkulatzen da 2024an 3.180 tona hondakin organiko birziklatu zirela, aurreko urteetan baino pitin bat gehiago.

2022an, inauste-lanetako hondakinak landa-eremuan kudeatzeko, hondakin berdeak birrintzeko eta metatzeko guneak instalatzen hasi ginen, hartara, hondakin horiek Aratzuriko HUAra eraman behar ez izateko. Hartara, inauste-hondakinen edukiontziak lekualdatu behar izatea amaitzeaz gain, eta horrek berekin dakarren CO₂ gasen isurpenen murrizketarekin, etxeko hondakin organikoak kudeatzeko behar den material egituratzailea jartzen da landa-eremuko herritarren eskura.

2024aren amaieran, hondakin berdeak metatu eta birrintzeko 61 gune zeuden, eta, beraz, sortutako inauste-hondakinak bertan kudeatzen ziren. Zenbatesten da 2024an 912 tona kudeatu zirela gune horien bidez.

• Gai organikoen bilketa bereizia

2024an, gai organikoen bilketa berezian 16.222 tona jaso ziren, 2023an bildu ziren kantitateen antzekoa. Aipagarria da 2020an, Edukiontzietarako Sarbidea Kontrolatzeko Sistema ezarri aurreko urtean, baino % 77,5 gehiago bildu zirela 2024an.

2024an, bildutako gai organikoen kantitate osoa, sortutakoen aldean, % 31,8 izan zen. Emendatze hori Edukiontzietarako Sarbidea Kontrolatzeko Sistema ezarrita dagoen tokietan gai organiko gehiago bildu zirelako gertatu zen (% 39,1) eta bai oraindik giltza mekanikoa duten edukiontzi itxiekin biltzen den tokietan, aurreko egoeraren aldean, pitin bat gehiago bildu zelako ere (% 22,7).

Edonola ere, edukiontzi berri horiekin lortu den emendatzea gorabehera, oraindik ez dira lortu 2017-2027 aldirako Nafarroako Hondakin Planean ezarrita dauden helburuak: % 50 2020rako eta % 70 2027rako.

• Aratzuriko HUAko konpostaje-plana (lohiak eta hondakin berdeak)

Aratzuriko HUAn sortutako eta jasotako hondakin organiko guztiak birziklatu ziren (40.321 tona lohi eta 8.131 tona hondakin berde). Lohien ekoizpena 2023koaren antzekoa izan zen (orduan 41.079 tona izan ziren, % 2 gutxiago); hondakin berdeena, ordea, % 13 handitu zen 2023aren aldean (7.176 tona).

Lohien % 72 (28.972 tona) Nafarroaren Erdialdeko nekazaritzan aplikatzearen bidez balorizatu ziren, eta % 28 (11.350 tona) konpostajeko tratamendu aurreratuan baliatu ziren. Tratamendu aurreratuko portzentaje hori eguzkitan lehortzeko prozesuari esker lortu da, lohien kantitate handiago bat tratatzeko bidea ematen baitu.

Lohiak eguzkitan lehotzeko planta pilotuak egoki funtzionatzen jarraitzen du. 2021ean jarri zen martxan, lohietako ura lurrundu eta lohi horiek konpost bihurtzeko, tratamendu-ahalmena handituta. 2024an, sortutako lohien % 7 jarri ziren eguzkitan lehortzen (2.951 tona) hala lehortzeko planta batean.

• Aratzuriko HUAn ekoitzitako lohiaren eta konpostaren kalitatea

Nekazaritzan birziklatutako lohien kalitate handiari eutsi zitzaion, arrazoizko materia lehorrarekin (% 18 inguru) eta gai organikoen (% 68 sms) eta ongarrien (% 5,92 sms nitrogeno eta % 5,92 sms fosforo) eduki handiekin. Ekoitzitako konpostari dagokionez, Aratzuriko Konposta (B klasea) lohiarekin higienizatzearen eraginkortasuna nabarmendu behar da, % 65eko gai lehorra, eta bai medeagarri organiko ongarritu moduan duen kalitatea (N:2,70-P:3-K:1,5). Azkenik, hondakin berdeekin ekoitzitako Aratzuriko Konpostari dagokionez (A klasea), lehortasun handia (% 76), kalitate mikrobiologikoa eta N-P-Kn (nitrogenoa, fosforoa eta potasioa) duen eduki orekatua nabarmendu behar da (N:1,7-P:0,7-K:1,5). Bi medeapenek eduki baxua dute metal astunetan, eta Ongarrien Errege Dekretuan exijitzen diren balioak betetzen dituzte.

• Konposta merkaturatzea

7.000 m³ konpost merkaturatu ziren (2023an baino % 9 gutxiago, orduan 7.671 m³ izan baitziren). Ekoizpeneko bi lineekin lan egiten jarraitzen da: A klasea, begetala, eta B klasea, begetala gehi lohiak. A klaseko konpostaren salmentak salmenta guztien % 22 hartzen ditu (1.026 m³). Gainera, 515 m³ konpost erabili ziren Ibai Parkeko berdeguneetan eta hornidurarekin eta saneamenduarekin lotutako IZSAren beste instalazio batzuetan.

HONDAKINAK BERRESKURATZEA ETA TRATATZEA

2024an, berreskuratutako hondakinen kantitatea 67.489 tonakoa izan zen, eta 2023an berreskuratu ziren 66.125 tonen ildo berean dago. Horrek esan nahi du sortutako hondakin guztien % 45,51 berreskuratu zirela 2024an. ESKS sistema abian jarri zenetik portzentajezko 6 puntu hobetu bada ere, berreskuratze osoa ez da iristen 7/2022 Legean helburu moduan etxebizitzetako eta udaleko hondakinetarako ezarrita dagoen % 50ekoa izatera. Dena den, helburu hori bai betetzen dela ESKS sistema abian dagoen eremuetan, eta, beraz, edukiontziak erabiltzeko eredu honekin aurrera egiteak helburu hori betetzeko aukera emango du.

Hondakin arinak hautatzeko plantan 7.777 tona berreskuratu ziren, 2023an berreskuratutakoa baino % 4,3 gehiago. Emendatze hori bat etorri zen edukiontzi horian bildutako materiala igo izanarekin, nagusiki, gainerakoen edo errefusaren frakziorako eta gai organikoetarako edukiontzi adimendunak martxan jartzeagatik gertatu zen emendatzea. Plantan izan zen emendatze horrek ekarri zuen % 30 emendatu izana plantan jasotako urteko kantitatea, 2020ko egoeraren aldean.

Isurketa

Hondakinak HHTZn ezabatzeari dagokionez, HHTZko zabortegira bideratutako kantitatea 98.176 tona izan ziren, 2023an baino % 2,6 gehiago, hain zuzen.

Hartara, HHTZ 1992an lanean hasi zenetik urte batean isuri den gutxieneko kantitatea erregistratu den bigarren urtea izan zen 2024a, eta urte batean, 2006an, isuri zen kantitate maximoaren erdia baino gutxiago izan zen (% 54,5 gutxiago), orduan 215.585 tona bideratu baitziren zabortegira. Balio horiek ekarri dute 2024an 16.948 deskarga egitea zabortegian, 2023an egin zirenak baino % 1,9 gehiago, hain zuzen. Aurreko urteekin alderatzeko, 2006an egin ziren deskargen % 48,8 izan ziren 2024ko horiek.

Zabortegian hondakinak botatzean lortutako balio baxuak, balio historikoak, etxeko eta merkataritzako hondakinetan gainerakoen edo errefusaren frakzioa murriztu izanari zor zaizkio batetik eta gaikako bilketak eta materialen berreskuratzea handitu izanari bestetik. HHTZn zuzenean jasotako industria-hondakinak aurreko urteko balioen antzekoetan mantendu ziren.

Aipatzekoa da isuri edo botatako 98.176 tonetatik 64.301 tona gainerakoen frakzioari egokitu zitzaizkiola, eta 14.305 tona gai organikoen, ontzien, paper-kartoiaren, tamaina handikoen eta beste batzuen frakzioetan aplikatutako tratamendu desberdinetan baztertutakoetatik etorri zirela. Botatako gainerako tonak (ia 20.000) beste jatorri batzuetakoak izan ziren, etxebizitzetako, merkataritzako eta udaletako hondakinetakoak ez zirenak.

Zabortegitik biogasa erauzteko sistemari dagokionez, 2024an 6.291.000 Nm³ atera ziren, 2023an atera ziren 6.94.000 Nm³-en aldean, eta, hortaz, erauzi zen biogas-kantitatea aurreko urtekoa baino % 9,7 txikiagoa izan zen. Oro har, zabortegian biogasa sortzeak gutxitzeko joera du 2013an gai organikoen gaikako bilketa hasi zenetik, nahiz eta sortze hori alda egin daitekeen isurketa-gelaxka desberdinen jokaeraren, baldintza klimatologikoen eta/edo erauzketa-sistemetan egindako hobekuntzen arabera.

Beste alde batetik, biogas horrek balio izan zuen 10.623.000 kWh energia elektriko sortzeko, aurreko urtean sortu ziren 11.427.000 kWh-en aldean, % 7,6 gutxiago. Red Eléctrica Española (REE) enpresak urteko zenbait egunetan HHTZn elektrizitatea sortzeko jarri dituen murrizketen ondorioa da, nagusiki, jaitsiera hori, sistema elektrikoan gainprodukzioak egoteagatik. Sortutako energiaren % 84,4 sareari saldu zitzaion.

Aipatzekoa da 2024an zabortegiaren alderik zaharrena (1.1 fasea) zigilatzeko eta ixteko proiektua idatzi zela. Alde hori asentatuta eta egonkortuta dago. Proiektuaren kostua 2,65 milioi eurokoa da. Zehazki, 2025ean lizitatu eta gauzatuko da obra.

Iruñerriko Ingurumen Zentroaren proiektua, Noain-Imarkoainen

2022ko abenduaren 21ean, Nafarroako Gobernuak Imarkoainen dagoen Garraioaren Hiriko Udalez gaindiko Plan Sektoriala eta Iruñerriko Ingurumen Zentroaren (IIZ) Udalez gaindiko Proiektu Sektoriala aldatzea onartu zuen.

Gogoan izan behar da Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak bi espediente horiek baliogabetu zituela 2022ko urtarrilean eta berriro izapidetu behar izan zirela urtean zehar. Horrek berekin ekarri zuen, gainera, ingurumen-zentro hori egiteko proiektua, obra eta abian jartzea egiteko kontratua bertan behera gelditzea, 2021eko abenduan esleituta zegoena, eta bai laguntza teknikoa emateko kontratua ere. Nafarroako Gobernuak adierazitako onarpenen ondoren, kontratuen galarazpenak kendu ziren eta Iruñerriko Ingurumen Zentroaren Ingurumen Baimen Integratua eta obrak hasteko baimena onartzeko izapidetzeak berriro hasi ziren. Proiektuaren konplexutasuna eta gauzatzeko epeak murrizteko premia aintzat hartuta, proiektua hiru fasetan egitea aukeratu zen, hartara, izapidetzeetan eta obretan aurrera egin eta aldi berean proiektuaren xehetasunak garatzeko.

Hala, Nafarroako Gobernuko Ingurumeneko zuzendari nagusiak ebatzi zuen Iruñerriko Ingurumen Zentroaren Ingurumen Baimen Integratua ematea 2023ko uztailaren 21ean, eta uztailaren 31n Lurraldearen Antolamenduko zuzendari nagusiak Iruñerriko Ingurumen Zentroaren proiektuaren 1.1 fasea gauzatzeko obrak egiteko baimena eman zuen, nagusiki, lursailaren urbanizazioa, administrazio-eraikina eta bio-iragazkiak gauzatzean datzan baimena, hain zuzen.

Irailaren 4an, Garraioaren Hiriko Iruñerriko Ingurumen Zentroaren (IIZ) 1.1 fasearen eraikuntza-lanak hasi ziren. 2024an zehar, 1.2 faserako proiektua izapidetu zen, proiektuaren obra zibil osoan datzan proiektua. 2024ko urriaren 3an, Lurralde Antolamendurako Zuzendaritza Nagusiak obra horiek egiteko baimena eman zuen.

Halaber, 2024an, IIZko ekipamenduen eta makineriaren zati bat garatzean lan egin zen. Instalazioen ingurumen-baldintzatzaileak eta prozesuetan eta obra zibilean barne hartutako hobekuntzak betetzeak ekarri zuten beharrezko izatea IIZren proiektuaren aldaketa bat izapidetzea. Hala, IZSAko Administrazio Kontseiluak, azaroaren 28an, proiektuaren aurrekontua % 33,21 emendatzea onartu zuen, eta, beraz, proiektuaren zenbatekoa 88.211.980,34 eurora eguneratu zen.

Beste alde batetik, 2024ko ekainean, Administrazio Kontseiluak onartu zuen IIZrako gas natural konprimatuz hornitzeko instalazio baten lizitazioa. Instalazio hori IIZren hasierako lizitazioan zati edo lote bereizi moduan sartu zen, 2021ean, baina eman edo esleitu gabe gelditu zen. Hala, 2024ko urrian esleitu egin zen, eta haren zenbatekoa  1.148.689,70 eurokoa da. Aurreikusita dago 2025aren amaieran jartzea martxan azpiegitura.

Eskualdeko Hiri Garraioa

2024an garraiatutako bidaiarien behin-behineko kopurua 46.070.858 izan zen, eta hori aurreko urtean baino % 8,16 gehiago izan zen. Era berean, pandemia aurreko egoeraren aldean, 2019aren aldean, % 13,37 gehiago izan zen. Hartara, COVID-19aren koronabirusaren pandemiaren ondoriozko osasun-krisia hasi eta handik lau urtera gainditu dira garraio publikoaren eskarian izan zituen eraginak eta bidaiarien errekor historikoak lortu dira.

Beste alde batetik, eskaera horrek ekartzen du EHGaren erabileraren ratioa 126 bidaiarikoa izan zela biztanleko eta urteko. Hain zuzen, Eskualdeko Hiri Garraioaren historiako erabilera unitario handiena izan zen, aurreko balio altuena 2000n lortu baitzen. Zehazki, urte horretan ia 125 bidaiarikoa izan zen biztanleko eta urteko.

2024an erabiltzaileek ordaindutako tarifengatiko diru-sarrera garbiak (BEZik gabe) –aldi baterako abonuen diru-sarrerak periodifikatzeagatik doitzeke dagoen datua da– 13.603.415,78 euro izan ziren, hau da, aurreko urtean baino % 17,87 gehiago. Bi urteetan, 2023an eta 2024an, ohiko erabiltzaileei % 50eko aldi baterako murrizketa aplikatu zitzaien tarifetan. Hori dela-eta, tarifengatiko diru-sarrerak 2019an, pandemia aurreko egoeran, bildutakoak baino % 28,65 gutxiago izan ziren, nahiz eta eskaera nabarmen emendatu zen. Aintzat hartu behar da, deskontu horien ondorioz, egun tarifengatiko diru-sarrerek zerbitzuaren kostuaren % 30 baino zertxobait gehiago baino ez dutela estaltzen.

2024 honetarako, abiapuntua izan zen ohiko erabiltzaileentzat zeuden tarifen aldi baterako beherapenak amaitzea eta 2024ko otsailaren 1etik aurrera indarra hartu behar zuen tarifen % 5eko gutxi gorabeherako igoera abian jartzea. Baina hori ez zen hala izatera iritsi, 8/2023 Errege Lege Dekretuan, abenduaren 27koan (Ukrainako eta Ekialde Hurbileko gatazketatik eratorritako ondorio ekonomikoei eta sozialei aurre egiteko eta lehortearen ondorioak arintzeko neurriak jasotzen dituen Errege Lege Dekretua), jasotako laguntza zuzenen arabera, ohiko erabiltzaileentzako (txanpon-tituluak eta aldi baterako abonuak) tarifetan aldi baterako murrizketa aplikatu baitzen, % 50ekoa onartutako tarifen gainean, 2023an egin zenaren antzera. Urtarrilean, aplikatu beharreko tarifak 2023an aplikatu ziren tarifa murriztuak izan ziren. Beherapen horren eragina, 2024ko urtarrilaren 1a eta abenduaren 31 arteko aldirako, 9.309.994,98 eurotan zenbatetsi zen (BEZik gabe), eta zati batean finantzatu zuen jaso zen laguntza zuzenak, 4.861.606,82 euroko laguntza zuzenak.

Hartara, eta autobus-bonuaren prezioa adibide adierazgarri moduan hartzen bada, titulu ohikoena denez, 2003an ordaindu zen tarifa berbera ordaintzen aritu ginen 2024an, duela 20 urte baino gehiago, nahiz eta urte horietan guztietan prezioen maila ia % 57 igo zen.

Zerbitzuaren aldaketekin lotuta, TCCko Batzordeak, TCCk (enpresa) eta Mankomunitateak, zerbitzuko zenbait lineatan bidaia-denboren arazoak hobetzeko, eratu zuten lantaldearen emaitza moduan, martxoaren 4tik aurrera 8. lineako zerbitzuan autobus bat gehiago sartu zen lanegunetan, 9. lineako zerbitzuan jaiegunetan, eta gaueko 1. eta 3. lineetan ostegun, ostiral, larunbat eta jaiegunen bezperetako zerbitzuetan. Antzeko eran jokatu zen maiatzaren 6tik aurrera 16. linean, lanegunetan ibilgailu bat gehiago sartzeaz gain, Berriogoitirako luzapenaren eskaintza bikoiztu baitzuen lanegunetan. Ekainaren 5etik aurrera, 3. eta 21. linea izan ziren beren bidaia-denborak handitu zituztenak. Kasu honetan ez zen izan lineei gehigarriak ziren bitartekoak gehituta, baizik eta igarotzeko tartea aldatuta, lanegunetan eta larunbatetan 11 minutukoa izatera igaro zen 10 minutukoa izan ordez.

Beste alde batetik, 2024/25 futbol-denboraldiko, Sadar estadiorako EHGaren zerbitzu berezia hobetu egin zen abuztutik aurrera, bi linea berezi berri sortuta (R4 linea Erripagañara eta Mendillorrira, eta R5 linea Sarrigurenera eta Mutiloara). Hala, lehendik zeuden bost linea erregularrei (1., 6., 9., 11. eta 16. lineak) eta bi linea bereziei (R1 eta R2) gehitu zitzaizkien.

Era gehigarrian, irailean eskola eta unibertsitateetako jarduna hastearekin batera, zerbitzuaren aldaketa garrantzitsu bat egin zen: 19. linea (Barañain – Erripagaña – Burlata) luzatu zen, Erripagaña auzoa Burlatarekin lotzeko –bertako herritar askok eskatutako hobekuntza, hain zuzen– eta 23. linearen (Cordovilla – Olloki) maiztasuna hobetu zen asteburu eta jaiegunetan Cordovillako eta Ollokiko herriguneetara. Hala ere, berrikuntza garrantzitsuenak gaueko zerbitzua ukitu zuen. Nabarmen hobetu zen irailetik aurrera, batetik, sei linea berri sortu zirelako (N11tik N16ra), Iruñeko auzo eta Iruñerriko biztanlegune desberdinei zerbitzua emate aldera (Artika Berria, Artiberri, Andre Maria Erregina, Zizur Txikia, Olloki, Arre, Cordovilla eta Artika), eta, bestetik, ordura arte zeuden hamar lineetako lau (N1, N3, N8 eta N9) aldatu egin zirelako.

Azkenik, irailaren amaieran, Uharte IIP ikastetxerako zerbitzu pilotu bat jarri zen abian. Hain zuzen, ikastetxe hori Uharteko Areta industrialdean dago eta 4H linearen luzapen bat jartzea izan zen zerbitzua.

Horrez gain, esan behar da urritik abendura lanuzteetarako deiak egin zirela Estatu osoan, bidaiarien eta salgaien garraioaren sektorean, haien artean bidaiarien hiri-garraioan, sektore horretan lan egiten duten langileek erretiroa hartzeko dituzten baldintzen erregulazioarengatik. Aurreikusi zituzten datak izan ziren urriaren 28a, azaroaren 11, 28 eta 29a, abenduaren 5a eta 9a eta greba mugagabea abenduaren 23tik aurrera. Azkenean, Eskualdeko Hiri Garraioan urriaren 28an eta azaroaren 28an eta 29an egin zituzten lanuzteak eta gainerakoak bertan behera utzi zituzten.

Inbertsioei dagokienez, otsailean, gauez kargatzeko 9 autobus elektriko BEV sartu ziren flotan, 2023ko flota-berritzeari zegozkionak. Fabrikatzaileak, Irizarrek, atzerapenez eman zituen, eta horrek zigorra ekarri zuen erosketaren hasierako zenbatekoan. Zehazki, 4.347.540,00 euro ordaindu ziren. Inbertsio horretarako Garraioen, Mugikortasunaren eta Hiri Agendaren Ministerioaren dirulaguntza bat egin zen, 1.800.000,00 eurokoa, finantzatu ahal izateko. Ekainean, aurreko horien ezaugarri berberak dituzten beste 10 autobus elektriko BEV sartu ziren flotan, 2024ko flota-berritzearen aurreneko zatikoak. Epearen barnean eman zituen fabrikatzaileak eta, hortaz, ez zen zigorrik egon. Ibilgailu horien inbertsioa 4.980.000,00 eurokoa izan zen eta, era berean, Ministerioaren dirulaguntza bat eduki zuen, kasu honetan 2.000.000,00 eurokoa.

Azkenik, ekainean aurreikusita zegoen jatorri berriztagarriko bermea duen gas natural konprimatuak higiarazten dituen 6 autobus sartzea flotan, 2024ko flota-berritzearen bigarren zatikoak. Haietako 2 artikulatuak dira eta 4 zurrunak, eta hasiera batean aurreikusitako inbertsioa 2.192.000,00 eurokoa izan zen.

Ondorioz, 2024an, flota era garrantzitsuan berritu da, 25 autobus sartuta bertan –19 elektriko BEV eta 6 gas natural konprimatua erabiltzen dutenak– eta 11,5 milioi euro baino gehiagoko inbertsioa eginda. Hala, flota iraunkorrenaren proportzioa % 71,8koa da, eta % 31,3 emisioetan “garbi” gisa sailkatutako autobusak dira.

EHGaren ordainbidea eta proiektu teknologikoak direla-eta, aipatu behar da irailean “Tu Villavesa” mugikorrerako aplikazioaren bertsio berria jarri zela abian, zeinak EHGaren informazioa modu irisgarriago eta intuitiboago batean eskaintzen duen. Era berean, hilabete horretan, NaviLens kodeak jarri ziren EHGaren geralekuetan, ikusteko desgaitasuna duten pertsonak gidatzeko. Aldi berean, EHGko autobus guztietara hedatu zen doako wifi konexioa zerbitzuaren erabiltzaileentzat.

Era berean, Nafarroako Gobernuko Lurralde Kohesiorako Departamentuarekin eta TRACASA enpresa publikoarekin lan egin dugu, ABT (Account Based Ticketing), plataforma bat lizitatu eta esleitzeko. Zehazki, Nafarroako garraio publikoko zerbitzu osorako ordainketa-irtenbide digital komuna da, erabiltzaileak hodeian duen kontu birtual batean oinarritua. Nafarroako Gobernuaren proiektu honek Next Generation EU ohiz kanpoko funtsen dirulaguntza du.

EHGaren eta Taxiaren geralekuetako hiri-altzarien kontratuari dagokionez, lehen seihilekoan amaitu egin zen altzari zaharren ordez modelo berriak jartzea. Hala, inbertsioen berariazko taldea esaten zaiona bukatu da eta, hortaz, EHGaren sareko geralekuetan ez da modelo zaharreko markesinarik gelditzen. Gainera, altzarien kontzesio-kontratua aldatu da, taxiaren zerbitzurako Renferen geltokian pergola bat egitea barnean sartzeko, taxi-geraleku horretan erabiltzaileak babestu ahal izateko eguraldi txarra egiten duenean arreta jasotzeko zain dauden bitartean. Pergola hori abenduan ezarri zen eta Iruñeko Udalarekin batera finantzatu zen, aurretik Mankomunitatearekin elkarlan-hitzarmen bat izenpetu eta gero. Zenbatekoa 47.775,63 eurokoa izan zen.

Garraioko zerbitzuaren kontratuaren gaian, 2024ko urtarrilaren 1az geroztik Eskualdeko Hiri Garraioaren zerbitzuaren kontratu berria dago indarrean. Transports Ciutat Comtal, S.A. enpresari esleitu zitzaion eta 10 urteko iraupena izango du, luzapenik gabe.

Eskualdeko Hiri Garraioko garajeei dagokienez, 2023ko abuztuan Iruñerriko Mankomunitateak eta Arapresa, S.L. sozietateak Agustindarren industrialdearen hirigintza-garapenerako eta industrialde horretan A1 lurzatia salerosteko asmoen protokoloa izenpetu zutenetik –Iruñeko Udalak lagako dituen bi lurzatiei gehituko zaie A1 lurzati hori–, hartu-emanak eduki dira sozietate horrekin eta Iruñeko Udalarekin berarekin, aurreikuspen horiek egikaritzeko. Alde horretatik, jabearekin lan egin da akordio horiek gauzatuko dituen Agustindarren lurzatiko hirigintza-aldaketari buruz.

Zabalkundea emateko jarduerei dagokienez, nabarmendu behar da irailaren 27a eta urriaren 13a artean Mankomunitateak Eskualdeko Hiri Garraioaren 25. urteurrena ospatu zuela, erakusketa bat antolatuta –Bi mende gurpil gainean– eta liburu bat argitaratuta –Pertsonen garraioa Iruñerrian. Hurbilketa historikoa–, David Alegría Historian doktoreak idatzia, Iruñerriko garraioaren historiari buruz. Denbora horretan, gainera, bi billabesa jarri ziren ikusgai, bata 1980ko hamarkadakoa eta bestea egungo flotako autobus elektriko bat, Basotxo kalean, bisita gidatuak egin ziren Mankomunitatearen egoitzara, kontzertuak billabesetan eta Mankomunitatearen egoitzan, paseo gidatuak hirian eta, garraio publikoaren historiarekin lotuta, mahai-inguruak eta beste jarduera batzuk.

Amaitzeko eta hainbat gairen barnean, 2024ko martxoaren 8an, Mankomunitatearen egoitzan, Espainiako Metropoli Garraioko Erakundeen Taldearen (GETME) bigarren bilera egin zen. Mankomunitatea talde horretako kidea da. Hirugarren bilera urriaren 4an egin zen, Valentzian. Denbora horretan, lantalde desberdinak jarri ziren abian: juridikoa, teknologikoa eta garraio publikoko operatibakoa. Halaber, maiatzaren 13an eta azaroaren 29an, GETME talde horretako zenbait kidek, haien artean Mankomunitateak, bilera bana egin zuten Madrilen Garraioetako eta Mugikortasun Iraunkorreko Ministerioko Mugikortasun Iraunkorrerako Idazkaritza Nagusiarekin, elkarren interesekoak diren hainbat gai jorratze aldera.

Taxi-zerbitzua

2024an taxiaren tarifak aldatu egin ziren, eta igoera globala % 5,06koa izan zen (259. zenbakiko Nafarroako Aldizkari Ofiziala, 2023ko abenduaren 15ekoa). Horrez gain, zerbitzuaren ohiko lanak eta izapidetzeak (transmisioak, ibilgailu-berritzeak, bisak, soldatapeko langileak kontratatzea, dirulaguntzak, erreklamazioak, ikuskatzeak eta abar) egiten jarraitu zen.

Beste alde batetik, taxiaren eskaintza, zerbitzua eta kontrola hobetzeko neurriak garatzen jarraitu zen. Neurri horien artean hauek aipatu behar dira:

- Eurotaxien 14 lizentzia berri sartzea zerbitzuan. Hartara, 329 lizentzia daude, eta gurpil-aulkian ibiltzen diren erabiltzaileentzat egokituta dauden lizentzien portzentajea % 11,8, benetan aipagarria den portzentajea. Gogoan izan behar da 2023an, eurotaxien 20 lizentzia berri emateko aurreneko deialdi baten ondoren (81. zenbakiko Nafarroako Aldizkari Ofiziala, 2023ko apirilaren 20koa), hutsik gelditu zen deialdia, bigarren deialdi bat egin zela helburu berberarekin (186. zenbakiko Nafarroako Aldizkari Ofiziala, 2023ko irailaren 5ekoa). Edonola ere, 18 lagunek baino ez zuten egin eskaintza, eta haiei behin-behinean esleitu zitzaien lizentzia 2023ko azaroaren 28an (534/2023 Ebazpena). Behin-behineko esleipendun horietatik, 4k uko egin zioten eta beste 14ak behin betiko esleipendun bihurtu ziren eta 2024an sartu ziren zerbitzuan (4 aurreneko seihilekoan eta beste 10ak urtearen amaieran).

Aipatu behar da 329 lizentzia horiek emaitza ematen dutela 0,86 lizentziako Erreferentziazko Indize Nagusia 1.000 biztanleko, Taxiari buruzko uztailaren 6ko 9/20155 Foru Legean Iruñerrian taxi-zerbitzua batera emateko lurralde-eremurako ezarrita dagoen 1,33ko baliotik aldendutakoa, horrenbestez. Beste alde batetik, ordea, gurpil-aulkian ibiltzen diren erabiltzaileentzat egokitutako lizentzien % 11,8ko portzentaje horrek zabal gainditzen du foru-lege horretan ezarrita dagoen % 5eko baldintza.

- Lizentzien jarduna kontrolatu zen. Eta horrek berekin ekarri zuen arrazoi justifikaturik gabe inaktibo zeuden bi lizentzia baliogabetzeko prozedurak hastea.

- Tren-geltokiko geralekuan zerbitzua hobetzea, besteak beste, jarduketa hauekin:

1. Gutxieneko zerbitzuak ezarri ziren, ostegun, ostiral eta igande edo jaiegunetako azken trenekin batera egokitzen ziren ordutegietarako.
2. Iruñeko Udaltzaingoak bideozaintzako kamera bat jarri zuen, ematen den zerbitzuaren kontrolerako. 2024aren hasieratik, eta Iruñeko Udalaren eta Iruñerriko Mankomunitatearen artean ezarritako lankidetza-hitzarmen bati esker, tren-geltokira joaten diren taxien datuak erregistratzen dira.
3. Pergola bat kokatu zen, zain dauden erabiltzaileek babes hartzeko.
4. Zerbitzua arautzen duen ordenantza aldatu zen (132. zenbakiko Nafarroako Aldizkari Ofiziala, 2024ko ekainaren 27koa). Zerbitzua eta eskaintza hobetzeko hainbat alderdi aldatu ziren, esate baterako, Iruñerrian taxi-zerbitzua batera emateko lurralde-eremuan taxi-gidari aritzeko taxi-gidari profesionalaren baimena baldintza izatea kentzea.
5. Elkarlanean aritu ginen Nafarroako Gobernuarekin, zerbitzua hobetzeko neurriak bultzatzeko, adibidez, taxiei buruzko foru-legea aldatzeko, eta, hartara, soldatapeko langileen kontratazioa malgutzeko.

Halaber, 2024an “Taxi-lizentziari lotutako turismo-ibilgailuan eskaeraren araberako bidaiarien garraio publiko erregularrerako zerbitzua, banakako ordainketako plaza bidezko erregimenean, Iruñea-Iruñeko Aireportua (Noain) eta Iruñea-Iruñeko espetxea artean, 2024-2028” kontratu berria esleitu zitzaion Teletaxi San Fermín elkarteari, eta, hala, egun dauden zerbitzuei jarraipena eman zitzaien.

Azkenik, 2024an, ibilgailu ekologikoetarako, segurtasun-elementu eta elementu teknologikoetarako eta gurpil-aulkiko erabiltzaileentzako eurotaxi zerbitzurako dirulaguntzak eman ziren. Behin prozesua amaituta, hauek izan ziren emaitzak:

- Berrikuntzako eta segurtasun-elementuetarako deialdiak lizentzien 13 titularri eman zien dirulaguntza, segurtasun-kamerak kokatzeagatik. Kopuruak 216 eta 500 euro artekoak izan ziren.

- Desgaitasuna duten pertsonentzako taxi-zerbitzua hobetzeko deialdiak 59.994,12 euro eman zizkien eurotaxien 31 lizentziari eta Teletaxi San Fermín elkarteari, gurpil-aulkian ibiltzen diren erabiltzaileei 15.412 zerbitzu egiteagatik.

- Azkenik, ibilgailu ekologikoen deialdiaren barnean, 11 lizentzia diruz lagundu ziren “zero isurpeneko” ibilgailuak erosteagatik. Hain zuzen, 909,09 euro eman zitzaizkion bakoitzari.

Ezkabako Eskualde Parkea

Proiektu hau abian jarri da, behin Mankomunitateak esparruko udalerrien eskumenak kudeatzea IZSAri agindu dionean, ekainaren 20an Batzar Nagusiak egin zuen saioan hartu zen akordioaren ondoren.

Zehazki, urtean zehar jarduketa hauek egin dira:

- Bideak, nagusiki bizikletaz ibiltzekoak, garbitzeko eta mantentzeko lan-saioak antolatzea.

- Bideen homologazioa berritu da, seinaleak berriro jarri eta garbiketak egin ondoren, Nafarroako Mendi Federazioaren eskariz.

- Artikan, ibilgailuak, bizikletak eta oinezkoak zenbatzeko neurketa-sentsore bat jarri da, errepidearen erabileraren benetako datuak edukitzeko eta etorkizunari begira kudeaketa bat zehazteko.

- Lantalde bat sortu da Ezkabako Eskualde Parkearen mugakide diren laborantza-lursailetako nekazariekin, uztaren ondoren mendia babesteko, sute-arriskuaren aurrean. Babes-perimetro bat egin da, 8 metroko zerrenda batean, Ezkabako Eskualde Parkeko baso-masaren mugakide diren nekazaritza-lursailen ertzean.

- Urrian, urteko bilera egin zuten Ezkabako Eskualde Parkearen esparruko kide diren udal eta kontzejuekin.

- Azaroaren 3an, Ezkaba mendia garbitzeko auzolana egin zen. Hain zuzen ere, 160 pertsonak parte hartu zuten eta 410 kilogramo zabor bildu ziren.

Emaitza ekonomikoak

Ekitaldiko emaitza ekonomikoei dagokienez, Taldearen galera eta irabazien kontuak 7.387 m€-ko (mila euro) saldo positiboa izan du 2024ko ekitaldian.

Emaitza horrek islatzen du Iruñerriko Mankomunitatearen galera eta irabazien kontuek eskaintzen dituzten emaitzen saldo gehitua, 1.349 m€, eta Iruñerriko Zerbitzuak SA sozietatearena, 6.037 m€. Bi erakundeen jarduera desberdinak, eta, zehatzago, bakoitzak emandako zerbitzuen finantzabide-sistemen berezitasunak kontuan harturik, hona hemen bi erakundeei dagozkien emaitzen azalpen-azterketak.

IZSA

Aurretik esan den moduan, Mendeko Sozietatearen galeren eta irabazien kontuak 6.037 m€-ko (mila euro) saldo positiboa izan du 2023ko ekitaldian. Sozietatearen izaera eta helburuak kontuan harturik, emaitza ekonomikoak azaltzen ahal dira aurrekontu-desbideratzeetan oinarriturik. Bestalde, hasierako aurrekontu-aurreikuspenek bideratzen dute bere ekonomia-jarduera. Aurreikuspen horiek —zuhurtasun-irizpideei jarraiki eginak— ekonomia kontabilitate orekaren helburua dute abiapuntu (galera eta irabazien kontuaren "zero" emaitza). Hartaz, honako hauek izaten ahal dira ekitaldiaren garapen ekonomikoaren alderdirik esanguratsuenak eta emaitzaren arrazoi nagusiak:

- Dirulaguntzen periodifikatzeen efektua kenduta, ustiatzetik etorritako diru-sarrerek, oro har, aurretik aurreikusita zegoena baino 1.317 m€ txikiagoa izan den errealizazioa izan dute, hau da, % 1,37 gutxiago. Salmenten eta zerbitzu-emateen atalean, energia saltzetik lortutako diru-sarrera txikiagoak nabarmentzen dira (2.024 m€) eta horniduraren fakturazioagatiko kuota aldakorretik (669 m€) eta hondakinak kudeatzeko sistema integralaren zerbitzuengatikoak (870 m€) eta papera saltzeagatikoak (421 m€), zenbatetsitakoak baino handiagoak izan direnak.

- Ustiapen-gastuetan, amortizazioen efektua alde batera utzita, oro har hartuta, 6.083 m€-ko aurrezkia izan dute, % 7,1, hasierako aurreikuspenen gainetik. Atal honetan, nabarmendu beharrekoak dira kanpoko zerbitzuetan egindako gastu txikiagoak (2.477 m€, instalazioen mantentze-lanetan eta komunikazio-kanpainetan bilduta), soldata, lansari eta antzekoetan (1.639 m€) eta ekoizpen-prozesurako energian (837 m€).

- Amortizazioen eta periodifikatzeen desbideratze garbiak gastu txikiagoa ekarri du (168 m€).

- Finantza-emaitza negatiboak aurreikusitakoak baino hobeak izan dira, 1.553 m€ hobeak, bankuko gordailuen ordainketarengatik, Ingurumen Zentroa gauzatzea atzeratzean eskuragarri baitzeuden.

Laburbilduz, zerbitzuen ikuspegitik, esan daiteke zerbitzuen ekonomia-egitura eta kudeaketa-irizpideak mantendu direla, besteak beste, zuhurtasun-printzipioa aurrekontuak egiterakoan, betiere zerbitzuen nahikotasun ekonomikoa bermatze aldera. Hartara, ekitaldiko emaitzen kontuek diru-sarrera korrienteak sortzeko gai diren jarduera batzuk aurkezten dituzte, behar bezala estaltzen dituztenak zerbitzuen eta sozietatearen funtzionamendurako gastuak.

IM

Lehenago esan den moduan, Mankomunitatearen galeren eta irabazien kontuak 1.349 m€-ko saldo positiboa izan du.

Hasteko aipatu behar da Mankomunitatearen administrazio-izaerak eta bai gauzatzen dituen jarduerek ere berekin dakartela aurrekontu-irizpideen lehentasuna, administrazio-adieran, ekonomikoen gainean, orekaren zehaztean eta analisian eta, ondorioz, fluxu desberdinen denbora-egozpenean dauden diferentziekin.

Bere tamaina ekonomikoari dagokionez, jardunak desbideratze batzuk izan ditu, eta haietan aipagarriena da, onartutako aurrekontuetan oinarrituta, garraioari egin beharreko ekarpenak 24.420.682,82 eurokoak izatea aurreikusita zegoela. Aurrekontuak onartu eta gero, eta Ukraina eta Ekialde Hurbileko gatazketatik eratorritako ondorio ekonomiko eta sozialei aurre egiteko eta lehortearen ondorioak aritzeko neurriak hartzen dituen abenduaren 27ko 8/2023 Errege Lege Dekretua 2023ko abenduaren 28ko Estatuko Aldizkari Ofizialean kaleratzeak eraginda, Iruñerriko Mankomunitateko Batzorde Iraunkorrak hitzartu zuen, 2023ko abenduaren 29an egin zuen ohiko saioan, “luzatzea, 2024ko urtarrilaren 1etik abenduaren 31 arte, abonuen eta bidaia anitzeko tituluen prezioaren murrizketa, gutxienez % 50, 8/2023 Errege Lege Dekretuaren 65. artikuluaren baldintzetan, eta finantzatzea, aurrekontu horien beraien kontura, deskontua aplikatzeagatik eta 8/2023 Errege Lege Dekretuaren 69. artikuluak aipatzen dituen kostuengatik garraioko operadoreei eta erakundeei konpentsatzeko eman beharreko zenbatekoa”. Ekitaldi horretan bertan hitzartu zen “prezioa murriztea 2024rako onartutako tarifen gainean aplikatuko” zela. “Edonola ere, haiek indarrean ez dauden bitartean, 2023an aplikatu diren tarifa murriztuak mantenduko dira, Mankomunitateko Batzar Nagusiak 2022ko abenduaren 30ean onartu zituenak eta gero Mankomunitateko Batzorde Iraunkorrak 2023ko ekainaren 30ean egin zuen saioan luzatu zituenak”.

Ondoren, Iruñerrian bidaiarien garraio erregularra arautzen duen ekainaren 1eko 8/1998 Foru Legean xedatuta dagoenaren arabera, “Iruñerriko Hiri Garraioaren X. Plana, 2023” luzatzea erabaki zen 2024rako. Ekarpen berriak finkatu ziren Eskualdeko Hiri Garraioaren zerbitzua finantzatzeko, ekitaldi horretan Nafarroako Gobernuak eta zerbitzu horren esparruaren barneko udalek egin beharrekoak, eta, guztira, 23.308.507,94 euro ziren.

2.- AURREIKUS DAITEKEEN BILAKAERA

Ekitaldi honetako alderdirik nabarmenenek –txosten honen hasieran azaltzen dira– oso argi adierazten dituzte talde honen jarduera bideratzen duten ildo nagusiak: teknologia aurreratua duten azpiegitura eraginkorrak, agindutako zerbitzuen kudeaketa eta ustiapena etengabe hobetzea.

Hori dela-eta, esaten ahal da aurrez ikusten ahal den talde honen bilakaerak honako ezaugarri hauek izango dituela:

- Hartutako kudeaketa-formulak indarrean egotea eta bai zerbitzuen oinarrizko helburuak betetzeko duten gaitasuna ere.

- Egungo beharrak estaltzen ahal dituzten azpiegitura materialak izatea. Azpiegitura hauek kalitatekoak, ongi zainduak, eta nahiko berriak izateaz gainera, instalazio berriak etengabe garatzen ari direnez, egungo estaldura-mailak behar den aldian bermatzen ahal dira, baldin eta kaptazio edo biltze berrien gaineko aurreikuspenak betetzen badira.

Tokiko maparekin lotuta, 25. zenbakiko NAOn, 2019ko otsailaren 6an, kaleratu da 4/2019 Foru Legea, otsailaren 4koa, Nafarroako Toki Administrazioa Eraberritzekoa. Foru-lege horrek planteatzen du udalez gaindiko antolaketa, “eskualdearen” figuraren bidez. Hartara, aurrerantzean bera arduratuko da orain arte udalek, arloz arloko mankomunitateek eta antzeko beste erakunde batzuek, gure Foru Komunitatean azken urteetan eratutakoek, gauzatzen zituzten zenbait eginkizun egiteaz.

Eskualdeak garatzeak foru-lege berria exijituko du, eta lege horrek ezarriko ditu zerbitzuak ematea zein baldintzatan garatuko den. Mankomunitateari eragiten dion neurrian, gerta liteke Taldea eraldatzea ematen dituen zerbitzuak aldatuko direlako eta/edo haiek emateko esparrua aldatuko delako. Eraldatze horrek ez lioke eragin behar funtzionamenduan dagoen enpresa-printzipioari.

Nafarroako Gobernuaren legegintzaldi honetan, orain arte behinik behin, ez dira garatu Nafarroako Toki Administrazioa Eraberritzeko Foru Legean jasotako terminoak.

3.- KARBONOARI DAGOKIONEZ, NEUTROAK DIREN ZERBITZU BATZUEN ALDEKO APUSTUA

2017-2030 aldirako Plan Estrategikoan eta Klima Aldaketarako eta Energiarako Estrategia 2030ean, 2021ean onartuan, jasotako helburuetako bat betetzeko, 2030ean Mankomunitatea neutroa izatea karbonoari dagokionez, ekintza hauek gauzatu dira:

Karbono-aztarna

- Karbono-aztarna ebaluatu eta zertifikatzea, eta isurpen-eskubideak erostea. 2023ko karbono-aztarna kalkulatu, ebaluatu eta zertifikatu da (EQA ISO 14064 ziurtagiria). Isurpen guztien % 2,27 konpentsatu dira.

Energia berriztagarriak

- Jatorri-bermeen erosketa IZSAk kontsumitutako gas naturalerako, bigarren aldiz. Kasu honetan, bakarrik SIMZeko gas-hornitegirako, lehen zegoen gas naturaleko galdara ordeztu baita bero-ponpa bat jarrita. Hala, zentro horretan dagoen instalazio fotovoltaikoak sortutako energiaren zati bat aprobetxatuko du ponpa horrek.

- Energia fotovoltaikoa sortzeko instalazio berriak kokatzea, Zandioko EUPEn, eta energia berriztagarria sortzeko beste lau instalazio berri jartzeko proiektuak prestatzea.

- Iruñerriko Ingurumen Zentroko gas-hornitegia eraikitzea lizitatzea eta esleitzea.

Energia-eraginkortasuna

- Luminariak ordeztea, LED teknologiako berriak jarrita, Nafarroako Gobernuak tokiko erakundeei laguntzak emateko programaren babesean.

4.- ARRISKUAK ETA ZIURGABETASUNAK

Taldeak ezagutzen ditu bere negozioen bilakaerari eragiten ahal dioten arriskuak eta ziurgabetasunak, eta ezarrita ditu haiek detektatu eta kontrolatzeko beharrezkoak diren mekanismoak.

5.- FINANTZA-TRESNAK

Taldeak ez du kontratatuta finantza-tresna deribaturik.

2024ko ekitaldian, hornitzaileei ordaintzeko batez besteko aldia 38,63 egunekoa izan da.

Txosten bereizia egin da, eta txosten horrek Informazio Ez Finantzarioaren Egoera du. Horrek, funtsean, IZSA sozietatearen informazioa dauka, eta kudeaketa-txosten bateratu honen zati da.